กรุงศรีอยุธยา

พระเจ้าอู่ทอง (สมเด็จพระรามาธิบดีที่ 1) ทรงสถาปนากรุงศรีอยุธยาเป็นราชธานีเมื่อ พ.ศ. 1893 โดยเลือกชัยภูมิที่ตั้งอยู่บริเวณที่ราบลุ่มแม่น้ำเจ้าพระยาตอนล่าง มีลักษณะเป็น "เกาะเมือง" ล้อมรอบด้วยแม่น้ำสามสาย ได้แก่ แม่น้ำเจ้าพระยา แม่น้ำป่าสัก และแม่น้ำลพบุรี ซึ่งเหมาะแก่การเกษตรและการป้องกันศัตรู

อยุธยาเกิดจากการรวมอำนาจกันของอาณาจักรโบราณสองกลุ่มอำนาจใหญ่คือ ละโว้ (ลพบุรี) และ สุพรรณภูมิ (สุพรรณบุรี) ทำให้มีความเข้มแข็งทั้งด้านอารยธรรมและฐานกำลังพลตั้งแต่เริ่มต้น

ทิศเหนือ เมืองพิษณุโลก และเลยไปถึง ล้านนา ในบางสมัย

ทิศใต้ เมืองนครศรีธรรมราช และแหลมมลายู เช่น ไทรบุรี ปัตตานี

ทิศตะวันออก กัมพูชา เช่น พระตะบอง นครวัด ในช่วงที่อยุธยามีอำนาจเหนือเขมร

ทิศตะวันตก เมืองทวาย มะริด ตะนาวศรี ฝั่งทะเลอันดามัน

ทิศเหนือ  เมืองลพบุรี

ทิศใต้  เมืองพระประแดง

ทิศตะวันออก  เมืองนครนายก

ทิศตะวันตก เมืองสุพรรณบุรี