ศิลปะและความเชื่อ

พุทธศาสนาเป็นศูนย์กลางของสังคม มีการบูรณะวัดและฟื้นฟูคณะสงฆ์ สมเด็จพระเจ้าตากสินทรงอุปถัมภ์ศาสนาและส่งเสริมการปฏิบัติธรรม/สมาธิ ได้อัญเชิญพระแก้วมรกตมาประดิษฐานที่กรุงธนบุรี (วัดอรุณราชวราราม)

ความเชื่อยังผสมผสานพุทธ–พราหมณ์–ไสยศาสตร์ เช่น พิธีกรรม เสริมสิริมงคล การสะเดาะเคราะห์

เน้นการบูรณะของเดิมมากกว่าสร้างใหม่ เพราะทรัพยากรจำกัด รูปแบบยังคงศิลปะอยุธยาตอนปลาย แต่เรียบง่าย แข็งแรง ใช้งานได้จริง สถานที่สำคัญ เช่น

• วัดอรุณราชวราราม (วัดแจ้ง) ได้รับการบูรณะและเป็นศูนย์กลางสำคัญ

• ป้อมและกำแพงเมือง เช่น ป้อมวิชัยประสิทธิ์เพื่อการป้องกัน

มีผลงานไม่มากนัก เพราะเป็นช่วงสงครามและฟื้นฟูประเทศส่วนใหญ่เป็น การรวบรวมคัดลอกวรรณกรรมเดิมจากสมัยอยุธยาที่ยังหลงเหลือ วรรณกรรมเกี่ยวกับศาสนาและคำสอนยังคงมีบทบาท ถือเป็นช่วง “รักษามรดกเดิม” มากกว่าสร้างสรรค์ใหม่